Ban Dân tộc HĐND tỉnh Thanh Hóa đang giám sát việc thực hiện Đề án sắp xếp ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất trên địa bàn các xã miền núi, giai đoạn 2021 - 2025. Đoàn giám sát yêu cầu địa phương chú trọng công tác quy hoạch, bảo đảm các khu tái định cư không chỉ đáp ứng yêu cầu an toàn trước thiên tai mà còn hướng tới bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, gắn với phát triển du lịch và nâng cao thu nhập cho người dân.
Đầu hạ, bản làng vùng cao xứ Thanh dịu mát trong sắc xanh của núi rừng. Sau những cơn mưa đầu mùa, con sông, con suối trở nên căng đầy nước hơn, uốn mình qua những nếp nhà sàn thấp thoáng. Bao đời nay, dòng nước mát lành ấy đã góp phần tạo nên nhịp sống yên bình, chậm rãi, nhưng đầy sức sống nơi miền sơn cước.
Từ vận động Nhân dân xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại, giúp nhau phát triển kinh tế, rồi hiến đất mở đường, hay phong trào bảo vệ đường biên mốc giới, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Ngàm, xã Tam Thanh Lò Văn Piên (SN 1983) đã gương mẫu đi đầu và được người dân tin tưởng, làm theo.
Bản Ngàm, xã Sơn Điện, tỉnh Thanh Hóa – nơi sinh sống của gần 400 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Thái đang từng bước 'thay da, đổi thịt' nhờ mô hình du lịch cộng đồng. Với người dân nơi đây, làm du lịch không chỉ đơn thuần là phát triển kinh tế mà còn góp phần gìn giữ và quảng bá các nét đẹp văn hóa truyền thống đến bạn bè muôn phương…
Do đặc thù là xã miền núi biên giới, giao thông khó khăn, địa hình chia cắt, trình độ dân trí chưa đồng đều, nên tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã Tam Thanh còn cao. Cho đến trước khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã vẫn còn 31% và 51% hộ cận nghèo. Trong khi đó, đầu năm 2025, gần 80% trong tổng số hơn 2.000ha nứa, vầu trên địa bàn xã vốn là nguồn sinh kế chủ yếu của người dân bị khuy (chết). Để khôi phục lại diện tích này, người dân sẽ phải trồng và chăm sóc cây trong thời gian 4 năm mới có thể thu hoạch.
Mỗi năm chỉ có những sự kiện lớn mới được đánh bắt tôm cá, người dân bản Ngàm, xã Sơn Điện đang cộng đồng trách nhiệm để bảo vệ nguồn lợi thủy sản, cảnh quan môi trường sông Luồng.
Xã Sơn Điện có 3 dân tộc chủ yếu là Thái, Mường, Kinh và một số dân tộc khác cùng sinh sống. Trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 93% dân số toàn xã. Những năm qua, cùng với việc chú trọng phát triển kinh tế, xã luôn quan tâm gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ khi có tour du lịch, người dân bản Ngàm tiếp đón du khách muôn phương bằng sự mộc mạc, chân thành và lòng cảm mến. Ở đây, du lịch không chỉ là sinh kế, còn là sợi dây gắn kết tình người...
Chẳng bon chen, xô bồ, du khách đến cả bản cùng tiếp, người dân bản Ngàm, xã Sơn Điện đang cộng đồng trách nhiệm phát triển du lịch.
Suốt nhiều năm qua, hàng trăm gia đình ở xã Sơn Điện (Thanh Hóa) vẫn phải sống trong cảnh 'nhà một bên, sinh kế một bên', ngày ngày họ vượt sông Luồng bằng những chiếc bè mảng thô sơ. Mỗi lần sang sông là một lần đánh cược với hiểm nguy, khiến nỗi lo luôn thường trực trong từng mái nhà. Khi cây cầu kiên cố vẫn chưa thành hiện thực, giấc mơ về một cuộc sống ổn định, bình yên của người dân nơi đây vẫn còn dang dở.
Nhờ khí hậu mát mẻ, trong lành, cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, đặc biệt là những nét văn hóa truyền thống độc đáo được đồng bào dân tộc gìn giữ, phát huy, những năm qua nhiều thôn, bản vùng cao từng lặng lẽ nép mình bên sườn núi, ven suối ấy bỗng căng tràn sức sống mới nhờ du lịch cộng đồng.
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, việc đầu tư xây dựng cầu dân sinh qua sông Luồng tại khu vực xã Sơn Điện là cần thiết nhằm bảo đảm an toàn giao thông, ổn định đời sống Nhân dân.
Trong nhiều năm qua, hàng nghìn nhân khẩu tại các bản Ngàm, Na Nghịu, Xuân Sơn... xã Sơn Điện (tỉnh Thanh Hóa) vẫn ngày ngày đối mặt với hiểm họa sông nước, khi phải dùng đò, bè mảng để đi lại qua sông Luồng.
Trong quan niệm của người Thái, nước không chỉ nuôi dưỡng ruộng nương, mà còn giữ hồn vía của bản làng. Bởi thế, sáng mùng 1 Tết, khi đất trời còn đẫm sương xuân, những bước chân lặng lẽ hướng về mó nước đầu bản. Tục 'au nặm pí mớ' (tức lấy nước đầu năm) vì thế trở thành mỹ tục góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa người Thái ở miền Tây Thanh Hóa.
Trên những đỉnh đồi Poom Phai, Poom Ngồ ở các xã Tam Thanh, Na Mèo, khi nắng xuân bắt đầu hong ấm đại ngàn, những chồi non lặng lẽ hé nở sau những ngày đông. Mùa xuân về cùng nhịp sống mới trên các khu tái định cư (TĐC) - nơi đồng bào các dân tộc thiểu số từng bước an cư.
Cùng với việc chú trọng phát triển kinh tế, xã Tam Thanh luôn quan tâm gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái. Qua đó, tạo động lực thúc đẩy sự gắn kết cộng đồng và làm phong phú thêm đời sống của Nhân dân trên địa bàn xã.
Thanh Hóa xác định, bảo tồn, phát huy giá văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) không chỉ giữ gìn 'linh hồn' của bản làng, mà còn tạo động lực mạnh mẽ để thúc đẩy du lịch, phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho các địa phương miền núi, biên giới trong tỉnh.
Sáng 3/2, Công an xã Quan Sơn tiếp nhận thông tin anh Đặng Văn Tài, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị chuyển khoản nhầm số tiền 64 triệu đồng vào tài khoản của anh Lữ Văn Ngần, trú tại bản Ngàm, xã Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa.
Bao năm qua, hàng trăm hộ dân các bản Ngàm, Na Nghịu, Xuân Sơn... xã Sơn Điện vẫn âm thầm đối mặt với những bất tiện do thiếu một cây cầu kiên cố bắc qua sông Luồng. Dòng sông vốn hiền hòa trong những ngày nắng ráo, nhưng mỗi mùa mưa lũ về lại trở thành ranh giới chia cắt khu dân cư với đất sản xuất, nghĩa trang và các hạ tầng thiết yếu của người dân.
Thời gian qua, hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa tiếp tục phát triển theo hướng bền vững, khẳng định vai trò là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Sự chủ động trong định hướng phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn đã giúp tỉnh tạo ra sức đột phá mạnh mẽ với những bước đi vững chắc.
Giữa núi rừng xứ Thanh, mâm cơm của người Thái đâu phải chỉ 'ngon để nhớ' mà chính là nơi gia đình tìm thấy nhau sau một ngày dài: Bếp lửa hồng, cơm nếp dẻo, cá suối nướng thơm bùi, chẻo cay và ché rượu cần nồng ấm.
Phát huy tinh thần đoàn kết, gắn bó keo sơn với đồng bào các dân tộc trên địa bàn biên giới, những người lính quân hàm xanh không chỉ chắc tay súng, mà còn tích cực tham gia củng cố hệ thống chính trị cơ sở, đồng hành cùng Nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần huy động sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững mạnh.
Ở miền Tây xứ Thanh, mái nhà sàn không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là ký ức văn hóa, là 'linh hồn' của mỗi bản làng. Giữ được mái nhà sàn cũng chính là giữ nền tảng cho du lịch cộng đồng phát triển bền vững trong dòng chảy hiện đại.
Bản Ngàm, xã Sơn Điện được đánh giá là một trong những điểm đến giàu tiềm năng ở khu vực miền Tây xứ Thanh. Ngay từ năm 2019, nơi đây đã được định hình, quy hoạch thành điểm du lịch cộng đồng. Thế nhưng, sau nhiều năm, hoạt động du lịch nơi đây vẫn đang còn ì ạch, phát triển chưa tương xứng...
Trên đỉnh đồi Poom Phai, những nụ hoa hé nở, cây mít bên vườn nhà đã cho quả như báo hiệu một khởi đầu mới cho cuộc sống của bà con khu tái định cư Co Hương, xã Tam Thanh. Không còn nỗi lo sạt lở, không còn cảnh mưa bão làm đảo lộn cuộc sống, người dân giờ yên tâm dựng xây mái ấm, vun đắp từng ngày bình yên. Những ngôi nhà mới không chỉ là nơi che mưa, chắn gió mà còn là biểu tượng của sự an tâm, niềm hy vọng cho mỗi gia đình.
Không còn là trào lưu nhất thời của những người ưa mạo hiểm, trekking đã trở thành loại hình du lịch khám phá núi rừng bằng đôi chân và đang là lựa chọn hàng đầu của nhiều bạn trẻ yêu thiên nhiên. Những cung đường, đỉnh núi nổi tiếng như Đỉnh Samu, Tà Chì Nhù, Tà Xùa, Lảo Thẩn... thu hút đông đảo khách du lịch đến trải nghiệm mỗi năm.
Tại khu tái định cư Co Hương, thuộc bản Ngàm, xã Tam Thanh, những nếp nhà sàn kiên cố mới được xây dựng là niềm vui của đồng bào dân tộc Thái nơi đây. Không còn những nỗi lo sạt lở mỗi mùa mưa bão đến, bà con yên tâm lao động, sản xuất, xây dựng cuộc sống mới.
Mùa du lịch thấp điểm không còn là khoảng lặng của du lịch Thanh Hóa khi nhiều hành trình mới được mở ra, kết nối những bãi biển dịu êm với đại ngàn xanh thẳm. Sự kết hợp này không chỉ tạo nên trải nghiệm đa chiều, mà còn làm nổi bật tính đa dạng, giàu bản sắc của tài nguyên du lịch xứ Thanh.
Giữa núi rừng Sơn Điện (Thanh Hóa), bản Ngàm như viên ngọc nhỏ ẩn mình bên dòng sông Luồng xanh ngắt. Thời gian gần đây, bản nhỏ ấy căng tràn 'sức sống' mới với du lịch cộng đồng...
Giữa đại ngàn Sơn Điện (Thanh Hóa), bản Ngàm không chỉ nổi tiếng với cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn là nơi gìn giữ kho tàng văn hóa dân tộc Thái phong phú.
Nhìn lại Chương trình phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi: Hướng đến người dễ bị tổn thương
Chương trình phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền núi giai đoạn 2021-2025 đã huy động tổng hợp cơ chế, chính sách, nhằm cải thiện mạnh mẽ đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, thay đổi rõ rệt diện mạo nông thôn miền núi, thu hẹp khoảng cách hai miền ngược xuôi, để không còn ai bị bỏ lại phía sau.
Với lợi thế hội tụ đầy đủ yếu tố văn hóa, lịch sử, thiên nhiên cùng con người mến khách và hệ thống danh lam thắng cảnh phong phú, Thanh Hóa đã thu hút đầu tư hạ tầng mạnh mẽ, tạo bước bứt phá cho ngành du lịch.
Hơn một tháng sau ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, chính quyền xã Tam Thanh nói chung, bà con sinh sống ở bản Cha Lung nói riêng đang nỗ lực từng ngày khắc phục hậu quả, gượng dậy sau mưa lũ...
Bản Ngàm (xã Sơn Điện) được biết đến không chỉ là nơi có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, không khí trong lành mà còn là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, con người sống thân thiện, hiếu khách. Những năm qua, người dân đã khai thác tiềm năng lợi thế để phát triển du lịch, tạo việc làm, nâng cao thu nhập.
Dù buồn hay vui, đối với đồng bào dân tộc Thái xứ Thanh, chiếc khèn bè như một người bạn, để họ cất lời thủ thỉ và được đáp lại những thanh âm động viên, an ủi.
Đồng bào Thái ở xứ Thanh không chỉ được nhiều người biết đến với những lễ hội truyền thống đặc sắc, sôi động, hay những món ẩm thực độc đáo, mà còn ấn tượng bởi các làng nghề đan lát thủ công truyền thống. Đây được xem là nét văn hóa độc đáo nơi vùng cao xứ Thanh.
Gần 10 năm qua, các thành viên Câu lạc bộ (CLB) 'Vì trẻ em vùng cao' đã miệt mài cùng các doanh nghiệp, nhà hảo tâm, tổ chức và cá nhân ở khắp mọi miền Tổ quốc xây nên những điểm trường ở vùng cao xứ Thanh. Từ đó góp phần thắp sáng ước mơ, khát vọng và đưa con chữ đến gần với học sinh vùng cao.
Ngày 28/8, đồng chí Lê Tiến Lam, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh cùng đoàn công tác của tỉnh đã đến thăm, động viên gia đình có người bị thiệt mạng do mưa lũ và kiểm tra công tác khắc phục thiệt hại sau bão số 5 trên địa bàn xã Tam Thanh.
Do ảnh hưởng bão số 5 (Kajiki), nhiều xã biên giới ở Thanh Hóa bị thiệt hại nặng về tài sản, đặc biệt là cơ sở vật chất ngành Giáo dục.
Những năm qua, được sự quan tâm của Trung ương, của tỉnh, nhiều hộ dân ở các xã miền núi sống trong vùng có nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất được di dời đến các khu tái định cư (TĐC), sớm ổn định cuộc sống. Qua đó, góp phần quan trọng trong công cuộc giảm nghèo bền vững ở miền Tây xứ Thanh.
Trước đây, Văn phòng Điều phối Chương trình XDNTM tỉnh đã cùng một số huyện cũ xây dựng đề án thí điểm phát triển du lịch nông thôn như là sản phẩm OCOP đặc thù. Nhiều địa phương miền núi cũng đã áp dụng, hình thành các điểm, khu du lịch, tác động trở lại cho XDNTM.
Trong dòng chảy phát triển và hội nhập, khi bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số nói riêng đang đứng trước nguy cơ mai một thì loại hình du lịch cộng đồng đã, đang trở thành 'cầu nối' giữa bảo tồn và phát huy các giá trị. Không đóng khung trong bảo tàng, những nét văn hóa đặc trưng được 'kích hoạt' trở lại giữa đời sống thường nhật, nơi mỗi nếp nhà, lễ hội... trở thành các sản phẩm du lịch, thu hút du khách.
Giữa cái nắng oi ả của tháng 7, khi mọi miền đang tìm kiếm không gian xanh mát để 'trốn hè', Thanh Hóa nổi lên như một điểm đến lý tưởng, hội tụ đủ yếu tố thiên nhiên, văn hóa và bản sắc độc đáo. Với đà phục hồi ấn tượng trong 6 tháng đầu năm 2025, ngành du lịch xứ Thanh đang khẳng định vai trò là một động lực kinh tế mũi nhọn, đặc biệt là qua phát triển du lịch cộng đồng gắn với kinh tế xanh.
Trước xu hướng du lịch tìm về những giá trị văn hóa đặc sắc, các điểm đến du lịch cộng đồng xứ Thanh đang trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với nhiều du khách. Loại hình du lịch này không chỉ mang đến những trải nghiệm chân thực, mà còn tạo nên sự gắn kết giữa du khách và cộng đồng địa phương, góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa bản địa.
Sáng 18/7, nhân kỷ niệm 78 năm ngày Thương binh - Liệt sỹ (27/7/1947 - 27/7/2025), đồng chí Nguyễn Quang Hải, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh cùng đại diện một số sở, ngành đã dâng hoa, dâng hương tại nghĩa trang liệt sĩ và thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách trên địa bàn xã Quan Sơn, Trung Hạ.
Sau khi Báo Sức khỏe và Đời sống phản ánh thực trạng hàng nghìn người dân sống thấp thỏm trong vùng có nguy cơ sạt lở, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành công văn chỉ đạo các sở, ngành, địa phương kiểm tra, rà soát, triển khai giải pháp ổn định dân cư, bảo đảm an toàn cho người dân tại các huyện miền núi.
Nhiều dự án tái định cư (TĐC) tại Thanh Hóa đang chậm tiến độ do địa hình khó khăn, thiếu quỹ đất và kinh phí, khiến hàng vạn hộ dân vẫn đối mặt với nguy hiểm sạt lở, lũ lụt.
Từ một lĩnh vực còn non trẻ, du lịch Việt Nam đã vươn mình mạnh mẽ, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy giao lưu văn hóa, hội nhập quốc tế. Trong hành trình ấy, Thanh Hóa - mảnh đất 'địa linh nhân kiệt' đang dần khẳng định vị thế là động lực mới, đóng góp quan trọng cho tương lai phát triển bền vững của du lịch quốc gia.
Sơn Điện (Quan Sơn) là xã có nhiều cảnh đẹp, thơ mộng, người dân nơi đây còn lưu giữ được nét văn hóa truyền thống từ nhà ở, trang phục đến đời sống sinh hoạt thường ngày. Đó là những yếu tố quan trọng để địa phương phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch.
Từ vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên, cùng không khí trong lành, nhiều nét văn hóa truyền thống, các phong tục tập quán, làn điệu dân ca, dân vũ, đến các món ăn ẩm thực độc đáo của bà con dân tộc thiểu số (DTTS) vẫn được gìn giữ và phát huy trong đời sống hàng ngày, đã góp phần làm nên sức hút du khách đến các điểm du lịch cộng đồng trong tỉnh.
Bộ VH,TT&DL đã ban hành quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư 'Dự án hỗ trợ xây dựng mô hình bảo tàng sinh thái'.
Sở hữu hệ sinh thái đa dạng, cảnh quan hùng vĩ cùng kho tàng văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số, Thanh Hóa đang từng bước đưa du lịch cộng đồng trở thành dòng sản phẩm chủ lực, góp phần phát triển kinh tế xanh bền vững...
Được chuyển về nơi ở mới, an toàn để an cư lạc nghiệp là khát vọng đã kéo dài nhiều năm qua của hàng trăm hộ dân - chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số - đang sinh sống trong vùng có nguy cơ sạt lở, lũ quét, lũ ống và rừng phòng hộ đầu nguồn.