Sự phát triển của AI tạo sinh đang làm dấy lên tranh cãi về nguy cơ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, khi các mô hình AI được huấn luyện từ khối dữ liệu khổng lồ trên Internet.
Ngày 30/4/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã công bố Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026 về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại các nước đối tác thương mại của Hoa Kỳ, trong đó Việt Nam bị xếp vào nhóm 'Quốc gia nước ngoài ưu tiên' (Priority Foreign Country-PFC) - mức cảnh báo cao nhất theo cơ chế này.
Trong nền kinh tế tri thức, giá trị doanh nghiệp ngày càng không chỉ nằm ở nhà xưởng, máy móc hay vốn tài chính, mà còn được quyết định bởi công nghệ, sáng chế, phần mềm, thương hiệu và dữ liệu. Tuy nhiên, để những tài sản vô hình này thực sự trở thành nguồn lực cho tăng trưởng, bài toán quan trọng đặt ra là phải định giá và thẩm định giá đúng giá trị tài sản trí tuệ.
Ngày 17-18/3/2026, tại Hà Nội, Cục Sở hữu trí tuệ phối hợp với Cục Quản lý giá và Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới tổ chức Hội thảo quốc tế 'Đào tạo, nâng cao nhận thức về định giá tài sản trí tuệ', nhằm chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và tăng cường năng lực định giá tài sản trí tuệ tại Việt Nam.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ 2025 đã chính thức có hiệu lực thi hành từ tháng 4/2026, là cơ sở pháp lý quan trọng để quyền sở hữu trí tuệ tham gia sâu hơn vào hoạt động góp vốn, thế chấp và huy động vốn cho doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Việt Nam đề nghị Mỹ xem xét một cách khách quan, toàn diện và cân bằng những nỗ lực cũng như kết quả đạt được của Việt Nam trong công tác bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
Việt Nam luôn hết sức nỗ lực trong bảo vệ sở hữu trí tuệ, cả trong hoàn thiện hệ thống quy định, nâng cao nhận thức của người dân, tăng cường hợp tác quốc tế để xử lý nghiêm các vi phạm.
Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không còn là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp hay từng cá nhân, mà đã trở thành vấn đề của môi trường kinh doanh và rộng hơn là của năng lực cạnh tranh quốc gia.
Trong chuỗi giá trị toàn cầu, khâu gia công, lắp ráp luôn nằm ở vùng đáy với biên lợi nhuận mỏng manh nhất. Trong khi đó, giá trị thặng dư thường thuộc về khâu nghiên cứu và phát triển (R&D) và thương hiệu. Nhiều năm qua, doanh nghiệp Việt Nam luôn tìm mọi cách để thoát cảnh 'làm thuê' trên sân nhà và sở hữu trí tuệ chính là 'chìa khóa' duy nhất. Tuy nhiên, hành trình tiếp cận, xác lập và khai thác tài sản trí tuệ của khối doanh nghiệp nội vẫn đang đối mặt với những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.
Công điện 38/CĐ-TTg là chỉ đạo quyết liệt, kịp thời để lập lại trật tự sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền tác giả và khuyến khích đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh Chính phủ ban hành Công điện 38/CĐ-TTg yêu cầu tăng cường đấu tranh, xử lý vi phạm, việc hiểu rõ các quy định về cơ chế ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm trong Luật Sở hữu trí tuệ càng trở nên cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.
Theo Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Trần Hoàng, sự phát triển của AI đặt ra những 'vùng xám' pháp lý chưa từng có về quyền sở hữu trí tuệ, sự minh bạch dữ liệu đầu vào.
Liên quan Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026 Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) vừa công bố, VCCI khuyến nghị cộng đồng doanh nghiệp trong nước chủ động rà soát việc tuân thủ quyền sở hữu trí tuệ, chuẩn hóa hồ sơ, minh bạch dữ liệu và nâng cao năng lực quản trị trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu.