Sức bật trên vùng hồ

Mô hình nuôi cá tầm trên lòng hồ thủy điện Sơn La tại xã Mường La.

Theo số liệu từ UBND xã Mường La, địa phương hiện đang khai thác khoảng 40 ha diện tích mặt nước phục vụ nuôi trồng thủy sản. Toàn xã có 659 lồng nuôi cá với các loại có giá trị kinh tế cao như cá lăng, cá nheo, cá trắm, rô phi và cá chép. Điều đáng mừng là tư duy sản xuất của người dân đã có sự thay đổi mang tính bước ngoặt: xóa bỏ hoàn toàn lối nuôi tự cấp tự túc, nhỏ lẻ để chuyển sang đầu tư quy mô lớn, áp dụng nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật chăm sóc và phòng bệnh nhằm nâng cao năng suất.

Bức tranh kinh tế thủy sản được khắc họa rõ nét nhất tại bản Cang Bó Ban. Bản hiện có 18 hộ dân tham gia nuôi trồng với quy mô trên 60 lồng cá. Nghề nuôi cá lồng đã và đang mang lại nguồn thu nhập vượt trội, giúp nhiều hộ gia đình thoát nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng. Gắn bó với nghề từ những ngày đầu, chị Lường Thị Lợi chia sẻ: Gia đình bắt đầu nuôi cá lồng từ năm 2011, đến nay, có 14 lồng cá, chủ yếu là các loại cá trắm, chép, lăng, rô phi. 5 tháng đầu năm, gia đình tôi xuất bán hơn 3,3 tấn cá thương phẩm, sau khi trừ chi phí, còn thu lãi hơn 300 triệu đồng. Hiện nay, gia đình đang nuôi lứa cá mới để bán vào dịp cuối năm.

Sự bứt phá của những hộ dân như chị Lợi không phải là ngẫu nhiên. Đó là kết quả từ định hướng đúng đắn của cấp ủy, chính quyền địa phương trong việc đồng hành cùng người dân. Xã Mường La đã chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức các lớp tập huấn khoa học kỹ thuật, hướng dẫn bà con cách làm lồng bè kiên cố bằng vật liệu mới, cách theo dõi nguồn nước và phòng trị bệnh cho cá. Đồng thời, địa phương chú trọng việc thành lập các Hợp tác xã (HTX) thủy sản, tạo chuỗi liên kết chặt chẽ từ khâu cung ứng con giống đến bao tiêu sản phẩm, bảo vệ người nuôi trước những biến động của thị trường.

Sức hút từ vùng lòng hồ Mường La không chỉ dừng lại ở quy mô nông hộ mà còn thu hút các doanh nghiệp tầm cỡ đến đầu tư. Điển hình là Công ty TNHH MTV Cá tầm Việt Nam - Sơn La. Đơn vị này đang vận hành một hệ thống nuôi thủy sản cao cấp với 265 lồng nuôi và 70 bể ương cá tầm đặc sản. Mỗi năm, công ty xuất bán ra thị trường gần 300 tấn cá thương phẩm chất lượng cao, không chỉ khẳng định thương hiệu thủy sản Sơn La mà còn giải quyết việc làm ổn định, mang lại thu nhập khá cho hàng trăm lao động địa phương tại chỗ.

Nhân dân bản Cang Bó Ban, xã Mường La nuôi cá lồng.

Nằm tựa lưng vào những dãy núi đá hùng vĩ, vùng lòng hồ thủy điện Sơn La sở hữu cảnh quan thiên nhiên sơn thủy hữu tình làm say lòng người. Song song với phát triển thủy sản, du lịch lòng hồ thủy điện Sơn La đang từng bước trở thành điểm nhấn trong phát triển kinh tế của xã Mường La. Công trình Thủy điện Sơn La - biểu tượng của vùng Tây Bắc - cùng cảnh quan sông nước hữu tình đã và đang thu hút nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Nắm bắt xu hướng thích khám phá, tìm về thiên nhiên của du khách, nhiều hộ dân bản địa đã mạnh dạn cải tạo nhà cửa, đầu tư xây dựng homestay, bungalow và cung cấp các dịch vụ giải trí như chèo thuyền kayak, câu cá giải trí, đi thuyền tham quan lòng hồ. Để du lịch không bị hòa lẫn với các địa phương khác, xã Mường La lựa chọn lối đi riêng: Phát triển du lịch gắn liền với bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Du khách đến đây không chỉ được ngắm cảnh, mà còn được đắm mình trong không gian văn hóa bản địa độc đáo. Những điệu xòe Thái mềm mại, tiếng khèn tiếng pí gọi bạn, hay các lễ hội truyền thống đặc sắc như lễ hội Pang A được phục dựng và duy trì hằng năm đã tạo nên một dấu ấn văn hóa đậm nét, tạo dấu ấn riêng cho du lịch vùng lòng hồ.

Chị Lò Thị Chương, bản Phiêng Hua Nà, cho biết: Nhận thấy tiềm năng du lịch ngày càng phát triển, gia đình đã đầu tư phòng nghỉ cộng đồng, bungalow và các dịch vụ trải nghiệm dành cho du khách. Từ đầu năm đến nay, gia đình đã đón khoảng 150 lượt khách lưu trú, trong đó có 90 khách quốc tế đến trải nghiệm và thưởng thức ẩm thực dân tộc.

Với tầm nhìn xa, địa phương đã chủ động phối hợp với các xã giáp ranh trong tỉnh Sơn La, đồng thời ký kết liên kết, hợp tác phát triển du lịch với các địa phương thuộc tỉnh Lào Cai và Lai Châu. Sự bắt tay chiến lược này đã hình thành nên một chuỗi kết nối du lịch vùng Tây Bắc vô cùng chặt chẽ. Thông qua đó, các địa phương có thể cùng nhau quảng bá tiềm năng, chia sẻ kinh nghiệm quý báu trong việc vận hành mô hình du lịch cộng đồng, đồng thời xây dựng các tour, tuyến liên tỉnh hấp dẫn. Đây chính là động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế - xã hội khu vực lòng hồ phát triển vượt bậc, biến Mường La thành một điểm đến không thể bỏ qua trên bản đồ du lịch Tây Bắc.

Nền kinh tế của xã Mường La đang đứng trước một cơ hội lịch sử khi Dự án điện mặt trời nổi lòng hồ thủy điện Sơn La được chính thức khởi công tại đây. Dự án được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư, với tổng mức đầu tư khoảng 17.000 tỷ đồng. Dự án được triển khai trên diện tích khoảng 1.139,5 ha mặt nước và 60,5 ha mặt đất tại hai xã Mường La và Chiềng Lao. Ông Bùi Việt Cường, Chủ tịch UBND xã Mường La, thông tin: Đây là dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn, sử dụng nguồn năng lượng sạch, không phát thải khí nhà kính, thân thiện với môi trường. Dự án được triển khai đã mở ra hướng phát triển mới cho địa phương thông qua kết hợp phát triển năng lượng tái tạo với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm trên lòng hồ thủy điện Sơn La.

Phát huy tiềm năng, lợi thế vùng lòng hồ, xã Mường La tiếp tục định hướng phát triển thủy sản theo hướng hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái; đồng thời, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, xây dựng các sản phẩm trải nghiệm đặc trưng, thu hút du khách, góp phần nâng cao đời sống nhân dân, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế bền vững gắn với bảo tồn tài nguyên và bản sắc văn hóa địa phương.