Giữa nhịp sống hiện đại, những người trẻ ở làng tranh Đông Hồ vẫn lặng lẽ nối nghề, giữ lửa di sản dân gian trăm năm tuổi. Từ bàn tay kế tục của thế hệ mới, tranh Đông Hồ đang tìm lại sức sống và vị trí trong đời sống hôm nay.
Có những tên làng là ký ức của bao thế hệ, là dấu chỉ văn hóa, niềm tự hào của một vùng đất đã thành thương hiệu trong tâm thức người Việt và bạn bè quốc tế.
Nguyễn Thảo My (sinh năm 2003, Bắc Ninh) hiện là sinh viên năm cuối ngành Marketing, Trường Đại học Thăng Long. Sinh ra và lớn lên giữa mùi màu điệp, giấy dó và những bản khắc gỗ trăm năm, cô là thế hệ thứ 22 trong gia đình có bề dày lịch sử làm tranh dân gian Đông Hồ. Thảo My đang trở thành cầu nối đưa hồn cốt dân tộc đến gần hơn với giới trẻ bằng tư duy hiện đại và tình yêu di sản mãnh liệt.
Chỉ bức tranh giấy dó lấp lánh ánh điệp dán trên mành tre, nghệ nhân làng tranh dân gian Đông Hồ (tỉnh Bắc Ninh), người từng hướng dẫn Thủ tướng Trung Quốc, Thái tử Đan Mạch… in tranh, tươi cười bảo tôi: 'Trên đó là hai di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại đấy'.
Có những tên làng là ký ức của bao thế hệ, là dấu chỉ văn hóa, niềm tự hào của một vùng đất đã thành thương hiệu trong tâm thức người Việt và bạn bè quốc tế.
'Hỡi cô thắt lưng bao xanh/ Có về làng Mái với anh thì về/ Làng Mái có lịch có lề/ Có sông tắm mát, có nghề làm tranh'. Làng Đông Hồ, còn gọi là làng Mái (nay thuộc phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh), từ lâu đã được người dân gần xa biết đến với cái tên thân thuộc 'làng tranh Đông Hồ'.
Vượt ra khỏi khuôn khổ của những bức tranh treo tường truyền thống, họa tiết Đông Hồ đang tái sinh đầy sống động trong nhịp sống đương đại. Những họa tiết dân gian được in trên bưu thiếp, sổ tay hay các thiết kế đèn decor tinh xảo, mở ra một 'hệ sinh thái' sản phẩm vừa mang tính ứng dụng cao, mà vẫn đậm đà bản sắc.
Trong dòng chảy hiện đại, khi nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, gia đình nghệ nhân Nguyễn Hữu Hoa và vợ là Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Oanh vẫn bền bỉ gìn giữ, phát huy nghề làm tranh dân gian Đông Hồ - Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Ngày 10/5 tới, Chương trình nghệ thuật 'Tích sắc Đông Hồ' diễn ra tại Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội, đưa di sản tranh dân gian đến gần hơn với giới trẻ.
Ngày 17-18/4, Trường Đại học Nha Trang tổ chức Ngày hội Sách và Văn hóa đọc năm 2026, thu hút đông đảo sinh viên và giảng viên tham gia.
Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ (Bắc Ninh) đã được UNESCO chính thức ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp vào cuối năm ngoái.
Tranh dân gian Đông Hồ – một phần ký ức văn hóa của làng quê Bắc bộ đang đứng trước nguy cơ mai một. Sự suy giảm về số lượng người theo nghề, sự thu hẹp không gian sử dụng tranh trong đời sống hiện đại, cùng áp lực mưu sinh đã khiến dòng tranh này rơi vào tình trạng báo động. Nhưng, qua sự kết hợp với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại của xiếc, tranh dân gian đến gần với công chúng.
Việc tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp vừa là niềm tự hào, vừa là lời nhắc nhở đầy day dứt về nguy cơ phai nhạt của một di sản đã gắn bó bền bỉ với đời sống tinh thần người Việt qua bao thế hệ.
Ngày 3/4, tại Phố Sách Hà Nội, người dân và du khách đã có dịp trải nghiệm nhiều hoạt động làm tranh Đông Hồ hấp dẫn, góp phần đưa di sản tranh dân gian Đông Hồ đến gần hơn với đời sống đương đại.
Trong nỗ lực bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống, nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế tại làng tranh Đông Hồ đã dành hơn 30 năm để sưu tầm và lưu giữ hàng trăm bản khuôn tranh cổ.
Tranh Đông Hồ không chỉ là sắc màu trang trí ngày Tết, mà là cả một bầu trời tâm thức, nơi gửi gắm những lời răn dạy thâm thúy và khát vọng bình dị của bao thế hệ người Việt.