Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh, đặt ra hàng loạt thách thức về tăng trưởng, an sinh và cấu trúc xã hội. Tuy nhiên, nếu chủ động thích ứng và phát triển các mô hình kinh tế mới như kinh tế bạc, kinh tế số, kinh tế xanh, đây cũng có thể trở thành một động lực phát triển trong giai đoạn tới.
Già hóa dân số đang trở thành một trong những xu hướng tác động mạnh nhất của thế kỷ 21, khiến nhu cầu y tế, chăm sóc dài hạn và chi tiêu ngân sách tăng nhanh. Trong bối cảnh ấy, kinh tế chăm sóc nổi lên như một vấn đề then chốt, không chỉ liên quan đến an sinh xã hội, mà còn gắn trực tiếp với tăng trưởng kinh tế, năng suất lao động và sự bền vững của tài chính công.
Trong nhiều thập kỷ qua, khi nói đến già hóa dân số, các quốc gia thường nghĩ trước hết đến những áp lực đối với hệ thống an sinh xã hội: Quỹ hưu trí căng thẳng hơn, chi phí y tế gia tăng và lực lượng lao động suy giảm. Già hóa dân số vì thế thường được nhìn nhận như một bài toán khó của phát triển. Chính vì vậy, kinh tế bạc phản ánh một cách nhìn mới về già hóa dân số. Việt Nam đã có những chuyển hóa quan trọng trong nhận thức và tiến hành những bước đi quan trọng nhằm thích ứng với già hóa dân số.
Trong điều kiện Việt Nam hiện nay, phát triển 'kinh tế bạc' càng trở nên cấp thiết. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh ở châu Á. Theo dự báo, đến khoảng năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn 'xã hội già', khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 20% dân số.
Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, 'kinh tế bạc' đang được các nhà hoạch định chính sách và giới chuyên gia nhìn nhận như một dư địa tăng trưởng mới. Không chỉ mở ra không gian phát triển kinh tế, hướng đi này còn góp phần giải quyết những thách thức an sinh xã hội trong dài hạn.
Trong nhiều thập kỷ qua, già hóa dân số thường được nhìn nhận như một bài toán khó của phát triển. Thế nhưng, ngày càng nhiều quốc gia bắt đầu tiếp cận vấn đề theo một góc nhìn khác khi già hóa dân số có thể trở thành một cơ hội phát triển mới. Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó.
Dân số Thái Lan tiếp tục giảm trong năm 2025, trong khi xu hướng già hóa nhanh đặt ra nhiều thách thức kinh tế - xã hội.
Kinh tế bạc, bao gồm các hoạt động tiêu dùng, chăm sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi, đang nổi lên như một trụ cột tăng trưởng mới trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh. Với khoảng 17 triệu người cao tuổi, lĩnh vực này không chỉ mở ra thị trường tiêu dùng lớn mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về chính sách và hệ thống dịch vụ đồng bộ.
Khái niệm 'kinh tế bạc' (silver economy-liên quan đến người cao tuổi) đang trở thành tâm điểm trên các diễn đàn kinh tế quốc tế, đặc biệt, trong Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng...
Già hóa dân số lâu nay được nhìn như một gánh nặng an sinh, nhưng cách tiếp cận này đang thay đổi. Nếu được tổ chức hiệu quả, dân số già còn có thể trở thành thị trường, nguồn lực và động lực tăng trưởng mới.
Già hóa dân số không đang mở ra một hướng tư duy phát triển mới. Tại Hội nghị về phát triển 'kinh tế bạc', Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh một yêu cầu rất đáng chú ý: người cao tuổi không phải là gánh nặng, mà là nguồn lực quý báu để phát triển đất nước; già hóa dân số không chỉ đặt ra thách thức, mà còn mở ra cơ hội phát triển mới. Từ thông điệp đó, câu chuyện 'kinh tế bạc' đang được nhiều quốc gia châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, xem như một hướng đi chiến lược cho tương lai.
Trong dòng chảy phát triển của nhân loại, 'Kinh tế bạc' không còn là khái niệm xa lạ mà đã trở thành một xu hướng tất yếu. Với Việt Nam, việc chủ động xây dựng hệ sinh thái kinh tế thích ứng với tốc độ già hóa dân số không chỉ là giải pháp an sinh xã hội, mà còn là cánh cửa mở ra mô hình tăng trưởng mới, bền vững và nhân văn.
Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới. Do đó, việc xây dựng chính sách phù hợp để phát triển 'kinh tế bạc' không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi mà còn trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng, bền vững cho nền kinh tế Việt Nam.
Người cao tuổi vừa là nguồn lực cung vừa là động lực cầu của nền kinh tế bạc
Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh thông điệp này khi chủ trì Hội nghị về tình hình phát triển 'kinh tế bạc' trên thế giới và thích ứng chính sách, chiến lược của Việt Nam, sáng 11/3, tại trụ sở Chính phủ.