Không gian âm nhạc của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long thấm đẫm những câu dân ca, của quan họ, của chèo... Nhưng đó không phải là hành trình 'tìm về' hay 'nghe lại' những câu ca xưa mà anh sáng tác ca khúc mới - được viết từ chất liệu truyền thống và nói bằng ngôn ngữ của thời đại.
Nhà chứa quan họ (hay Nhà thực hành quan họ) là một thiết chế văn hóa đặc thù chỉ có ở vùng quê Bắc Ninh - Kinh Bắc, gắn bó mật thiết với các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị Dân ca Quan họ Bắc Ninh - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
BẮC NINH- Gắn bó bền bỉ với Dân ca Quan họ Bắc Ninh, nhạc sĩ Đào Anh Tuấn chọn cách làm mới di sản bằng hòa âm, phối khí, tôn trọng bản sắc. Mỗi tác phẩm của anh là sự kết hợp hài hòa giữa nền tảng học thuật với cảm xúc văn hóa dân gian Kinh Bắc.
Nhạc sĩ Quang Long, ca sĩ Thanh Cường ứng dụng công nghệ AI thực hiện MV Thương câu dân ca, phóng tác hình ảnh các nghệ nhân hát Quan họ từ tranh dân gian Đông Hồ.
Từ quê Hòa Minzy với làn điệu quan họ Bắc Ninh đến xứ Nghệ quê Đình Bắc vang lên câu ví, giặm mộc mạc, mỗi vùng đất mở ra một hành trình du lịch giàu bản sắc văn hóa.
Nghề chơi quan họ trên đất Kinh Bắc - Bắc Ninh đã trở thành lẽ sống của nhiều thế hệ nghệ nhân, liền anh, liền chị. Những nghệ nhân gạo cội nơi đây không chỉ say mê 'chơi cho tàn canh mãn võ, cho tàn đêm rạng ngày' mà còn tâm huyết, mải miết trao truyền để di sản ngày một thêm nở cành xanh ngọn...
Giá trị văn hóa truyền thống vẫn đang được gìn giữ và lan tỏa theo những cách rất đời thường. Từ miếng trầu thắm đỏ trong câu chuyện giao duyên quan họ đến những sản phẩm chăm sóc răng miệng ứng dụng tri thức cổ truyền, hành trình bảo tồn di sản không chỉ nằm ở sân khấu hay lễ hội, mà bắt đầu từ nụ cười của mỗi người Việt.
Bộ VHTT&DL vừa có công văn gửi UBND tỉnh Bắc Ninh về bảo vệ, phát huy giá trị di sản 'Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ' và 'Dân ca quan họ Bắc Ninh'.
Bắc Ninh hội tụ nhiều loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc như: Quan họ, ca trù, hát then, tuồng, chèo, trống quân, múa rối nước… Đây là nguồn tài nguyên quý cho phát triển các sản phẩm văn hóa sáng tạo. Nếu được đầu tư bài bản, tư duy sáng tạo và cách thức tổ chức chuyên nghiệp theo hướng công nghiệp biểu diễn, nghệ thuật truyền thống sẽ được bảo tồn, đồng thời có thể chuyển hóa thành nguồn lực kinh tế, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng bền vững.
Sáu tuổi đã bắt đầu theo mẹ đi các canh hát, với Nghệ nhân Nhân dân Nguyễn Thị Thềm (sinh năm 1959, trú tại khu Viêm Xá, phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh) quan họ đã ăn vào máu thịt. Bà được ví như là 'hạt nhân' gìn giữ, bảo tồn nhiều làn điệu quan họ cổ, khó và truyền dạy thành công cho nhiều thế hệ trẻ.
Là hạt nhân đầu tiên của phong trào sinh hoạt quan họ quần chúng trong tỉnh, Câu lạc bộ Quan họ tỉnh ghi dấu chặng đường 30 năm (1995 - 2025) bền bỉ gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị Dân ca Quan họ Bắc Ninh - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Quá trình tồn tại và phát triển, sinh hoạt văn hóa quan họ đã hình thành nhiều hình thức ca hát và mỗi hình thức lại có những quy định nghiêm ngặt. Trong đó, hát quan họ thờ hay còn gọi 'Quan họ ca sự tại đình' là một trong 4 hình thức diễn xướng truyền thống gắn liền với nghi lễ, tín ngưỡng thờ thần và có những quy định lề lối chặt chẽ, công phu và nghiêm cẩn.
Một trong những yếu tố làm nên thành công nổi bật của Bắc Ninh trong công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa chính là cách tiếp cận lấy cộng đồng làm trung tâm. Ở vùng đất Kinh Bắc, di sản không tồn tại như một giá trị trưng bày, mà hiện diện sinh động trong đời sống thường nhật, được cộng đồng gìn giữ, thực hành và truyền nối qua nhiều thế hệ.
Nhận thức rõ di sản văn hóa là tài sản vô giá, đồng thời là nền tảng cho phát triển bền vững, tỉnh Bắc Ninh đã và đang triển khai nhiều chủ trương, chính sách mang tính chiến lược, nhất quán theo tinh thần: bảo tồn phải đi đôi với phát triển, gìn giữ giá trị gốc nhưng đồng thời thổi vào di sản sức sống của thời đại số.
20h ngày 7/12, tại hồ nước trung tâm phường Chũ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức chương trình biểu diễn Dân ca Quan họ Bắc Ninh trên thuyền chào mừng Lễ hội trái cây tỉnh Bắc Ninh năm 2025. Đây là một trong những hoạt động trọng tâm làm tăng sức hấp dẫn của Lễ hội trái cây, đưa di sản đến gần hơn với du khách, đặc biệt trong bối cảnh Bắc Ninh hướng tới phát triển sản phẩm văn hóa du lịch đặc trưng.
Sự kiện 'Quan họ Hò quan' chính là một lời mời gọi đầy ý nghĩa hướng đến mời gọi công chúng tham dự để chiêm ngưỡng vẻ đẹp vĩnh cửu của di sản Quan họ, đồng thời chứng kiến tài năng và nhiệt huyết của một thế hệ sinh viên Việt Nam đang nỗ lực hết mình để di sản văn hóa dân tộc không chỉ tồn tại mà còn tiếp tục phát triển rực rỡ trong tương lai.